Saat 23.47.

Gün boyunca aklınıza bile gelmeyen çikolata, bir anda hayatınızın en önemli meselesi hâline geliyor.

Mutfağa gidiyorsunuz.

Dolabı açıyorsunuz.

Bir şey yok.

Tekrar açıyorsunuz.

Tatlı olarak sadece biraz pekmez var.

Hmm pekmez… Hayır gece gece iyi bir fikir değil.

Peki gündüz gayet normal olan iştahımız, gece neden bir anda abur cubur konusunda bu kadar kararlı oluyor?

Önce Şunu Ayıralım: Gerçekten Aç mıyız?

Gece gelen her yeme isteği gerçek fiziksel açlık anlamına gelmiyor.

Gün içinde yeterince yemek yemediyseniz veya öğünleriniz düzensizse, gece vücudunuzun gerçekten enerji istemesi oldukça normal.

Özellikle gün boyunca öğün atlamak, çok az yemek veya protein ve lif açısından yetersiz beslenmek, akşam saatlerinde daha güçlü bir açlık hissine yol açabiliyor.

Ama saat 22.30’da karnınız tokken bir anda “Çikolata olsa da yesem” düşüncesi geliyorsa, burada başka mekanizmalar da devreye giriyor.

Çünkü bazen istediğimiz şey yemek değil.

Beynimizin hızlı bir ödül istemesi.

Gün Bitiyor, Beyin Ödül İstiyor

Gün boyunca çalışıyoruz, derslere giriyoruz, insanlarla konuşuyoruz, kararlar veriyoruz, trafikte bekliyoruz, yetişmeye çalışıyoruz.

Sonra eve geliyoruz.

Artık yapılacaklar listesi bitmiş.

Beyin de günün sonunda biraz rahatlamak istiyor.

Tatlı ve yağlı yiyecekler, kısa vadede haz veren bir yeme deneyimi oluşturabiliyor. Bu nedenle özellikle stresli veya yorucu bir günün sonunda çikolata, cips, dondurma gibi yiyecekler daha cazip gelebiliyor.

Bu yüzden bazen gece mutfağa yönelmemizin sebebi midenin değil, günün yorgunluğu olabiliyor.

Bütün gün kendinizi kontrol ettikten sonra beynin “Bari şu bisküviden iki tane yiyelim” demesi biraz da bununla ilgili.

Tabii “iki tane”nin beş dakikada sekize dönüşmesi tamamen başka bir konu.

Uykusuzluk da İştahı Etkiliyor

Gece abur cubur isteğinin önemli sebeplerinden biri de yeterince uyumamak.

Uyku düzeni bozulduğunda iştahı ve tokluğu düzenleyen hormonların dengesi etkilenebiliyor.

Özellikle yetersiz uyku, açlık hissinin artmasına ve yüksek kalorili yiyeceklerin daha cazip görünmesine katkıda bulunabiliyor.

Yani bazen gece 01.00’de mutfakta cips ararken aslında sorun cips değildir.

Sorun, üç saattir uyumuyor olmanız olabilir.

“Gece Bir Şeyler Yemek” Bir Alışkanlığa Dönüşebilir

Bazen aç olmadığımız hâlde gece yemek istememizin nedeni tamamen alışkanlık olabilir.

Örneğin her akşam dizi izlerken cips yiyorsanız, bir süre sonra beyniniz için dizi ve cips birbirine bağlanabilir.

Diziyi açarsınız.

Beyin: “Şimdi cips nerede?”

Bu noktada fiziksel açlıktan çok öğrenilmiş bir davranıştan bahsediyoruz.

Aynı şey film izlerken patlamış mısır, bilgisayar başında atıştırmalık veya gece çalışırken çikolata için de geçerli.

Beyin belirli ortamları ve davranışları belirli yiyeceklerle eşleştirebiliyor.

Ekran Başında Yemek de İşleri Değiştiriyor

Bir şey izlerken yemek yediğimizde dikkatimizi tamamen yemeğe vermiyoruz.

Dizinin bir bölümüne, telefona veya sosyal medyaya bakarken ne kadar yediğimizi fark etmek zorlaşabiliyor.

Çünkü gece atıştırmalarının bir kısmı gerçekten farkında olmadan yeme davranışına dönüşebiliyor.

Bu nedenle bazen atıştırmalığı tamamen bırakmak yerine, ne kadar yediğimizi fark ederek yemek daha anlamlı bir çözüm olabilir.

Çünkü eliniz paketin içindeyken beyninizin “Ben ne kadar yedim?” sorusuna verdiği cevap genellikle pek güvenilir değil.

Peki Neden Özellikle Tatlı ve Cips?

Çünkü gece canımızın çektiği yiyecekler genellikle hızlı tüketilebilen, yoğun aromalı ve yüksek enerji içeren yiyecekler oluyor.

Çikolata, dondurma, cips, kurabiye, tatlılar…

Bunların ortak noktası yalnızca lezzetli olmaları değil. Aynı zamanda kolay ulaşılabilir ve hızlı bir yeme deneyimi sunmaları.

Gece 00.30’da kimsenin canı genellikle üç saatlik bir sebze yemeği hazırlamak istemiyor.

Beyin de zahmetsiz seçeneklere yönelmeye daha yatkın olabiliyor.

Gece Gelen Abur Cubur İsteğini Azaltmak İçin Ne Yapabiliriz?

İlk adım, geceyi suçlamak yerine gündüzü biraz incelemek.

Gün içinde yeterince yemek yiyor musunuz?

Öğünleriniz çok düzensiz mi?

Akşam yemeğiniz sizi gerçekten doyuruyor mu?

Yeterince uyuyor musunuz?

Gece atıştırırken gerçekten aç mısınız, yoksa sadece televizyon izlerken eliniz bir şey arıyor?

Bunları fark etmek, “Bir daha asla çikolata yemeyeceğim” demekten çok daha işe yarar olabilir.

Çünkü aşırı kısıtlama bazen tam tersine daha güçlü yeme isteğine yol açabilir.

Ayrıca gece gerçekten acıktıysanız, sizi daha uzun süre tok tutacak bir seçenek tercih etmek de daha mantıklı olabilir. Yoğurt, meyve, kuruyemiş gibi seçenekler kişisel beslenme ihtiyaçlarına göre değerlendirilebilir.

Ve tabii su içmek.

Sonuç: Gece Mutfak Dolabıyla Savaşmak Zorunda Değiliz

Önce şu soruyu sorun: “Ben gerçekten aç mıyım, yoksa bugün sadece çok yoruldum mu?”

Cevap bazen açlık olabilir.

Bazen stres.

Bazen uykusuzluk.

Bazen de gerçekten çikolata.

Ve dürüst olalım: Sonuncusunun da zaman zaman gayet geçerli bir cevap olduğu günler var.

Editör\Ceren Kelleci